Tự học Tiếng Hàn cho mọi người (NXB Tổng hợp TP.HCM): bộ ba quyển tự học không có một file nghe nào

Mở thử một bài học: bên trong 75 bài của ba quyển thực sự có gì?

Toàn bộ bộ sách gồm 3 quyển, mỗi quyển được chia đều thành đúng 25 bài học (đánh số lại từ 제1과 đến 제25과 ở đầu mỗi tập, tổng cộng 75 bài). Ở quyển đầu tiên (Phần Sơ Cấp), sách không đẩy người học vào hội thoại ngay mà dành trọn 5 bài đầu tiên (제1과 한글(1) -> 제5과 한글(5)) để dạy bảng chữ cái Hangul từ cấu trúc ghép âm tiết, thứ tự từng nét viết cho tới quy tắc phát âm cơ bản. Chỉ từ 제6과 안녕 trở đi, người học mới bắt đầu làm quen với các mẫu câu giao tiếp ngắn như 제8과 여기가 어디예요?, 제10과 신문 주세요., 제11과 김치 맛있어요?, 제12과 어디 가세요?, 제18과 표 한 장에 얼마예요?, 제24과 그 사람 만났어요? và khép lại quyển 1 ở 제25과 언제 왔어요?.

Kể từ bài 6 của quyển Sơ cấp cho đến hết 25 bài của Phần Trung Cấp (với các bài như 제1과 인사, 제5과 그림, 제10과 모임, 제11과 한국어 실력, 제14과 방문, 제16과 소개, 제17과 한국말) và 25 bài của Phần Nâng Cao (제1과 택시, 제6과 다방, 제7과 무료, 제9과 우체국, 제14과 질문, 제21과 병원, 제25과 치약), mọi bài học đều đi qua một cấu trúc 5 khối theo thứ tự cố định:

1. 어휘 (Từ vựng): liệt kê các từ mới xuất hiện trong bài kèm nghĩa giải thích bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt.
2. 발음 (Phát âm): tách riêng những từ có hiện tượng biến âm, nối âm hoặc khó đọc trong bài để hướng dẫn cách phát âm.
3. 본문 / 회화 (Bài khoá / Hội thoại): đoạn hội thoại tình huống ngắn giữa các nhân vật.
4. 문법 (Ngữ pháp): giải thích các tiểu từ, đuôi câu hoặc cấu trúc ngữ pháp của bài bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt kèm câu ví dụ minh họa.
5. 연습 / 연습문제 (Bài luyện tập): các bài tập dịch câu và thay thế mẫu câu để kiểm tra kiến thức vừa học.

Để hình dung cụ thể một bài học vận hành thế nào, hãy mở thử 제11과 한국어 실력 ("Trình độ tiếng Hàn") trong quyển Phần Trung Cấp. Bài học mở đầu bằng khối 어휘 cung cấp các danh từ quen thuộc như 책, 신문..., ngay bên dưới là khối 발음 gom 4 từ có biến âm mà người học rất dễ đọc sai theo mặt chữ là 글자 (căng âm), 신문, 몰라요 (bất quy tắc 르) và 회화. Tiếp đó, khối 본문 / 회화 đưa ra đoạn đối thoại ngắn giữa cô giáo (선생님) và học viên tên John (존); phần 문법 bên dưới giải thích cặn kẽ cách dùng tiểu từ -에 khi chỉ tần suất (mỗi ngày, mỗi tuần mấy lần) và tiểu từ nối danh từ -과/와, trước khi khép lại bài bằng phần 연습문제. Ở quyển Phần Sơ Cấp, bản dịch hội thoại và lời giải bài tập được đặt ngay sau mỗi bài khóa; còn sang Phần Trung Cấp và Phần Nâng Cao, toàn bộ bản dịch đối chiếu Việt - Anh của các bài hội thoại được gom dồn xuống phần phụ lục cuối sách, đi kèm bảng Danh mục từ vựng và tham chiếu ngữ pháp có ghi rõ số thứ tự bài học.

Ba điểm sáng đắt giá nhất của bộ sách

Điểm sáng đáng ghi nhận nhất của bộ sách nằm ở cụm 5 bài nhập môn 한글 (제1과 한글(1) -> 제5과 한글(5)) ở đầu quyển Phần Sơ Cấp kết hợp với khối 발음 cố định suốt 75 bài. Rất nhiều cuốn sách tự học mỏng trên thị trường chỉ tóm tắt bảng chữ cái Hangul trong đúng 2 trang giấy rồi bắt người học tự ghép chữ ngay, khiến người mới học viết sai thứ tự nét chữ (viết từ dưới lên hoặc từ phải sang trái). Nhóm giáo sư Đại học Quốc gia Seoul (Sang-Oak Lee, Hi-Won Yoon, Jae-Young Han, Mee-Sun Han, Eun-Gyu Choi) đã chia nhỏ bảng chữ cái thành 5 bài học độc lập có ô tập viết theo đúng thứ tự nét, đồng thời duy trì mục 발음 ở mọi bài học về sau để nhắc người đọc dừng lại chú ý những từ có biến âm như 글자 hay 몰라요.

Điểm sáng thứ hai là cách trình bày giải thích tam ngữ Hàn - Việt - Anh ngay trên cùng một trang sách. Cả ở khối 어휘, khối 문법 lẫn phần bản dịch hội thoại đối chiếu, nhóm biên dịch của Lê Hoàng Phương đều giữ lại lời giải thích tiếng Anh gốc song song với bản dịch tiếng Việt. Với những người học đã có nền tảng tiếng Anh, việc liếc đồng thời cả giải thích tiếng Việt lẫn cấu trúc tương đương trong tiếng Anh giúp nắm bắt bản chất các tiểu từ (như -에 chỉ đơn vị thời gian/tần suất hay -과/와 ở 제11과 quyển Trung cấp) nhanh và chính xác hơn hẳn so với những cuốn sách dịch vắn tắt một dòng.

Điểm sáng thứ ba là bảng Danh mục từ vựng và tham chiếu ngữ pháp có gắn số bài ở cuối mỗi tập cùng cách bố trí bản dịch theo hai giai đoạn. Ở tập 1 (Phần Sơ Cấp), sách đặt phần dịch và giải đáp ngay chân bài khóa để đỡ lưng cho người mới đánh vần chữ Hàn; khi sang tập 2 và tập 3, bản dịch hội thoại được tách xuống cuối sách để buộc người học phải tự đọc hiểu câu tiếng Hàn trong khối 회화 trước rồi mới lật ra sau đối chiếu. Khi cần tìm lại một cấu trúc ngữ pháp hay một từ vựng đã học ở bài nào, bảng chỉ mục cuối sách cho phép bạn tra ngược về đúng số bài (제N과) chỉ trong vài giây.

Những điểm chưa hoàn hảo và khoảng trống người tự học phải tự lấp

Dù có nền tảng biên soạn từ các giáo sư Đại học Quốc gia Seoul, bộ sách xuất bản năm 2006 này bộc lộ ba nhược điểm lớn khi đặt vào nhu cầu tự học hiện nay. Nhược điểm chí mạng nhất là cả ba quyển hoàn toàn không có đĩa CD, mã QR hay file âm thanh chính thức đi kèm trong sách gốc. Việc sách có hẳn mục 발음 hướng dẫn phát âm ở mỗi bài nhưng lại thiếu file nghe tạo ra một nghịch lý: người tự học một mình ở nhà phải "học phát âm bằng mắt". Nếu chỉ nhìn chữ viết hoặc nhìn dòng phiên âm để tự đoán cách đọc các từ nối âm, biến âm như 신문 hay 몰라요, người mới học rất dễ hình thành phát âm sai ngay từ tháng đầu tiên. Chưa kể, trên các bản số hóa PDF quét lại từ sách cũ, các ký tự phiên âm đặc biệt thường bị lỗi nhận diện OCR thành chuỗi ký tự rác rất khó đọc.

Nhược điểm thứ hai là sự lệch pha về tên gọi cấp độ: quyển "Phần Nâng Cao" thực chất chỉ dừng ở ngưỡng Sơ cấp 2 (khoảng 2급). Vì toàn bộ 75 bài của cả 3 quyển được thiết kế theo dạng bài học rất ngắn (mỗi bài chỉ một đoạn hội thoại vài dòng và 1-2 điểm ngữ pháp cơ bản), tốc độ tiến triển kiến thức của bộ này chậm hơn nhiều so với giáo trình đại học tiêu chuẩn. Ở quyển Phần Trung Cấp, bài 11 (한국어 실력) mới chỉ dạy tiểu từ -에 và -과/와 (vốn là kiến thức bài 3-5 của Quyển 1 ở các bộ giáo trình khác); và ngay cả khi lên tới quyển cuối cùng mang tên Phần Nâng Cao, các bài học như 제1과 택시, 제6과 다방, 제7과 무료, 제9과 우체국, 제14과 질문, 제21과 병원, 제25과 치약 vẫn hoàn toàn xoay quanh giao tiếp sinh hoạt đời thường ở mức cuối sơ cấp (2급), tuyệt đối không chạm tới ngữ pháp trung - cao cấp hay văn phong báo chí, học thuật.

Nhược điểm thứ ba là ngữ liệu từ năm 2006 đã cũ và thiếu hẳn các bài đọc dài cũng như bài luyện theo chuẩn thi TOPIK. Quyển Phần Nâng Cao ghi rõ giấy phép xuất bản ngày 21/08/2006 và nộp lưu chiểu tháng 10/2006 (hai quyển đầu còn in giá bìa cũ 29.000đ và 32.000đ), nên nhiều tình huống hội thoại như vào quán trà kiểu cũ (제6과 다방) hay mua báo giấy (제10과 신문 주세요) đã xa rời đời sống Hàn Quốc hiện đại. Khối 연습문제 cuối mỗi bài cũng rất mỏng, hoàn toàn không có bài đọc đoạn văn dài và không có bất kỳ câu hỏi nào theo định dạng đề thi TOPIK.

Đặt cạnh các giáo trình tự học có tiếng Việt khác: chọn bộ nào?

Với một người Việt bắt đầu tự học từ con số 0 và cần sách có giải thích tiếng Việt, hãy đặt Tự học Tiếng Hàn cho mọi người (NXB Tổng hợp TP.HCM) lên bàn cân cùng ba bộ giáo trình lớn là Tiếng Hàn tổng hợp dành cho người Việt Nam (KF - KB), 바로 배워 바로 쓰는 세종학당 한국어 (Sejong Hakdang bản 2024) và bộ giáo trình thế hệ mới của chính Đại học Quốc gia Seoul là SNU Korean+ (Giáo trình Đại học Seoul).

Tiêu chí đối chiếu	Tự học Tiếng Hàn cho mọi người (NXB Tổng hợp)	Tiếng Hàn tổng hợp 1-6 (KF - KB)	Sejong Hakdang (바로 배워 바로 쓰는, 2024)	SNU Korean+ (Đại học Quốc gia Seoul)
Quy mô và độ phủ trình độ	3 quyển x 25 bài (Sơ - Trung - Nâng cao), nhưng đi hết cả 3 quyển thực chất chỉ tương đương 1-2급	6 giáo trình chính + 6 sách bài tập rời (15 bài/quyển), đi trọn từ Nhập môn (1급) tới Cao cấp (6급)	12 quyển chia nửa bậc (1A-6B), kèm sách bài tập ở 3A-4B, bao phủ từ 1급 đến 6급	12 giáo trình chính (1A-6B) + 12 Workbook rời, đi trọn từ Sơ cấp 1A đến Cao cấp 6B
Ngôn ngữ giải thích	Song song tiếng Việt và tiếng Anh trong cả 3 quyển	Tiếng Việt xuyên suốt 6 quyển (tỉ lệ tiếng Việt giảm dần từ 31% ở Q1 xuống 8% ở Q6)	Song ngữ Hàn - Việt từ quyển 1A đến 4B; lên 5A-6B chuyển sang Hàn - Anh	Tiếng Anh xuyên suốt từ bậc 1A đến 6B
Cấu trúc một bài học	5 khối ngắn gọn: 어휘 -> 발음 -> 본문/회화 -> 문법 -> 연습문제	Từ vựng -> 기본 문법 -> 4 kỹ năng đi theo 3 nấc (알아봅시다 -> 연습 -> 더 알아봅시다) -> 발음 -> 문화	Chia Part 1 배우기 (어휘 및 표현, 문법 1-2, 연습) và Part 2 해 보기 (듣고 말하기, 읽고 쓰기, 과제)	Chia theo từng 과 với hội thoại, ngữ pháp, hoạt động nghe - nói - đọc - viết hiện đại
File nghe và độ cập nhật	Bản dịch in từ 2006, sách gốc không có file nghe, một số chủ đề đã cũ (다방)	Bản 2008-2013, có trọn bộ file MP3 cho phần nghe và phát âm của cả 6 quyển	Bản 2024, ngữ liệu hiện đại, tích hợp sẵn file nghe chuẩn cho mọi bài	Bản nâng cấp mới của ĐH Quốc gia Seoul, ngữ liệu hiện đại, đầy đủ Audio MP3

Từ bảng đối chiếu trên, lời khuyên chọn sách cho người tự học rất dứt khoát:

• Nếu bạn đang tìm bộ giáo trình chính để tự học bài bản từ bảng chữ cái lên tới giao tiếp thành thạo và thi chứng chỉ, đừng lấy bộ sách năm 2006 này làm trục chính; hãy chọn ngay Tiếng Hàn tổng hợp dành cho người Việt Nam (Quyển 1 và Quyển 2) hoặc 바로 배워 바로 쓰는 세종학당 한국어 để có đầy đủ file nghe MP3, hệ thống bài tập 4 kỹ năng và ngữ liệu cập nhật.
• Nếu bạn yêu thích phong cách sư phạm của Viện Nghiên cứu Ngôn ngữ - Đại học Quốc gia Seoul, hãy học thẳng bộ giáo trình hiện đại của trường là SNU Korean+ (1A-6B kèm Workbook và Audio đầy đủ) thay vì bản dịch cũ từ năm 2006.
• Bộ Tự học Tiếng Hàn cho mọi người ngày nay chỉ còn phù hợp ở Quyển 1 (Phần Sơ Cấp) như một cuốn sổ tay đọc thêm giá rẻ để tập viết nét chữ 한글 trong 5 bài đầu và xem cách giải thích ngữ pháp đối chiếu song song hai thứ tiếng Việt - Anh.

Tóm lại

• Bộ sách gồm 3 quyển (Phần Sơ Cấp · Phần Trung Cấp · Phần Nâng Cao), mỗi quyển 25 bài đi theo 5 khối cố định 어휘 -> 발음 -> 본문/회화 -> 문법 -> 연습문제, giải thích bằng cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh.
• Phần làm tốt nhất của cả bộ là 5 bài đầu của quyển Sơ cấp (제1과 한글(1) -> 제5과 한글(5)) dạy cặn kẽ thứ tự nét viết bảng chữ cái và bảng chỉ mục từ vựng, ngữ pháp ghi kèm số bài ở cuối mỗi cuốn.
• Điểm yếu lớn nhất là sách gốc xuất bản từ năm 2006 hoàn toàn không có file nghe chính thức dù mỗi bài đều có khối 발음, và cả 3 quyển cộng lại thực chất chỉ tương đương trình độ sơ cấp (1-2급).
• Chỉ nên dùng quyển Phần Sơ Cấp làm tài liệu đọc thêm để làm quen chữ Hangul; nếu muốn học bài bản đủ 4 kỹ năng và có file nghe chuẩn, hãy chọn Tiếng Hàn tổng hợp hoặc Sejong Hakdang bản 2024.