Webtoon - cuộc cách mạng truyện tranh trên màn hình điện thoại

Hãy thử quan sát một chuyến tàu điện ngầm ở Seoul vào giờ tan tầm: gần như ai cũng cúi xuống màn hình điện thoại, ngón tay lướt nhẹ từ trên xuống dưới. Một số đang xem tin, nhưng rất nhiều người đang đắm mình trong một câu chuyện tranh đầy màu sắc cuộn dài bất tận. Đó là 웹툰 - webtoon, hình thức truyện tranh đã làm thay đổi cả cách thế giới đọc.

Webtoon (웹툰) là một trong những đóng góp văn hoá độc đáo nhất của Hàn Quốc thời kỳ số. Nó không chỉ là truyện tranh đưa lên mạng, mà là một ngôn ngữ kể chuyện hoàn toàn mới - sinh ra từ chiếc điện thoại và dành cho chiếc điện thoại. Đây là câu chuyện về cuộc cách mạng thầm lặng ấy.

Webtoon qua những con số

2004

năm Naver ra mắt nền tảng webtoon đầu tiên

2

hai ông lớn nền tảng: Naver và Kakao

1,4 tỷ USD

số tiền Naver và Kakao chi mua các nền tảng truyện chữ phương Tây (2021)

100+

số quốc gia tiếp cận webtoon qua nền tảng toàn cầu

Webtoon là gì - và khác truyện tranh giấy ra sao

Khác với truyện tranh giấy đọc theo từng trang lật ngang, 웹툰 được thiết kế để cuộn dọc liên tục bằng ngón tay cái. Người đọc không lật trang mà trượt màn hình từ trên xuống, để câu chuyện trôi theo một dòng chảy không gián đoạn. Phần lớn webtoon đều có màu, khác với truyện tranh đen trắng truyền thống của nhiều nước.

Cách trình bày này nghe đơn giản nhưng lại thay đổi tận gốc nghệ thuật kể chuyện bằng tranh. Hoạ sĩ có thể tạo những khoảng trống dài để tăng kịch tính, dùng chuyển động cuộn để gây bất ngờ, hay kéo dài một cú rơi xuống vực qua nhiều màn hình. Truyện tranh giấy không làm được điều đó. Webtoon vì thế không chỉ là phiên bản số của truyện tranh, mà là một thể loại riêng.

Đọc mọi lúc, mọi nơi

Sức mạnh lớn nhất của webtoon là sự tiện lợi. Bạn không cần mang theo cuốn truyện dày, không cần ra hiệu sách, chỉ cần mở 휴대폰 (điện thoại di động) là có cả một thư viện trong túi. Một chương webtoon thường ngắn gọn, vừa đủ đọc trong vài phút chờ tàu hay giờ nghỉ trưa.

Chính sự gọn gàng ấy biến việc đọc truyện thành một thói quen hằng ngày, len lỏi vào mọi khoảng thời gian trống. Với người trẻ Hàn Quốc, theo dõi một bộ webtoon yêu thích cũng giống như chờ tập phim mới mỗi tuần. Thói quen này lan nhanh sang nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam, nơi cộng đồng người đọc webtoon ngày một đông.

“

Cả một thư viện truyện tranh gói gọn trong chiếc điện thoại - đó là điều mà thế hệ trước không dám mơ.

Những nền tảng làm nên đế chế

Đứng sau cuộc cách mạng này là hai ông lớn công nghệ Hàn Quốc. 네이버 웹툰 (Naver Webtoon) ra mắt nền tảng của mình từ năm 2004 và nhanh chóng trở thành ngôi nhà của hàng nghìn tác phẩm, từ tác giả nghiệp dư đến chuyên nghiệp. Đối thủ Kakao cũng xây dựng hệ sinh thái riêng qua KakaoPage, biến webtoon thành một ngành công nghiệp giải trí thực thụ.

Điểm thông minh của các nền tảng này là mô hình kinh doanh "đợi là miễn phí" (기다리면 무료) mà KakaoPage đưa ra từ năm 2014: người đọc có thể chờ ít ngày để xem chương mới miễn phí, hoặc trả một khoản nhỏ để đọc ngay. Cách làm này vừa giúp tác phẩm tiếp cận đông đảo người đọc, vừa tạo nguồn thu ổn định cho tác giả. Nhờ đó, hàng nghìn người có thể sống bằng nghề vẽ 만화 (truyện tranh).

Tham vọng của hai ông lớn không dừng ở Hàn Quốc. Năm 2021, Naver mua lại nền tảng truyện chữ Wattpad của Canada với giá khoảng 600 triệu USD, còn Kakao chi gần 950 triệu USD thâu tóm các ứng dụng Tapas và Radish ở Mỹ - một cuộc đua giành quyền kể chuyện cho cả thế giới.

Từ màn hình điện thoại lên màn ảnh lớn

Điều khiến webtoon trở thành hiện tượng văn hoá còn nằm ở khả năng "biến hình". Rất nhiều bộ 드라마 (phim truyền hình) và phim ăn khách được chuyển thể từ webtoon nổi tiếng. Tầng lớp Itaewon (Kakao), Sweet Home, True Beauty (Nữ thần giáng thế), Hellbound, Ngôi trường xác sống và Misaeng đều có nguồn gốc từ trang webtoon trước khi lên màn ảnh.

Gần đây, Solo Leveling (Thăng cấp một mình) và Tower of God tiếp tục chứng minh sức hút ấy khi được chuyển thể thành phim hoạt hình thu hút khán giả toàn cầu. Một câu chuyện hay trên webtoon thường đã có sẵn lượng người hâm mộ đông đảo, nên khi chuyển thể, nó mang theo cả một cộng đồng độc giả trung thành - lợi thế mà ít chất liệu nào có được.

Webtoon bước lên màn ảnh

• Webtoon

  Câu chuyện ra đời và tích luỹ người hâm mộ trên nền tảng số.

• Chuyển thể

  Phim truyền hình, phim điện ảnh hoặc hoạt hình được sản xuất.

• Lan toả

  Khán giả mới tìm về đọc webtoon gốc, vòng tròn khép lại.

Cuộc cách mạng vươn ra toàn cầu

Từ một hiện tượng nội địa, webtoon đã vượt biên giới Hàn Quốc. Qua các nền tảng quốc tế, hàng triệu độc giả ở Mỹ, châu Âu, Đông Nam Á - và cả Việt Nam - giờ đây đọc webtoon mỗi ngày. Nhiều tác giả ở các nước khác cũng bắt đầu sáng tác theo định dạng cuộn dọc đặc trưng này, biến nó thành một chuẩn mực toàn cầu chứ không còn riêng của Hàn Quốc.

Điều đáng nói là webtoon mở ra cánh cửa cho những người trẻ yêu vẽ: chỉ cần một chiếc máy tính bảng và một câu chuyện hay, ai cũng có thể đăng tác phẩm và tìm khán giả. Cuộc cách mạng mà Hàn Quốc khởi xướng vì thế không chỉ thay đổi cách ta đọc, mà còn thay đổi cách những câu chuyện được kể và lan toả khắp thế giới.

“

Webtoon chứng minh rằng một câu chuyện hay không cần giấy mực - chỉ cần một màn hình và trí tưởng tượng.

Học tiếng Hàn cùng bài này

• 웹툰 — webtoon (truyện tranh số)
• 만화 — truyện tranh
• 휴대폰 — điện thoại di động
• 작가 — tác giả
• 이야기 — câu chuyện
• 그림 — tranh vẽ
• 연재 — đăng nhiều kỳ

Bạn đã đọc bộ webtoon nào chưa? Lần tới, thử tìm phiên bản tiếng Hàn của một bộ bạn yêu thích - đọc tranh kèm chữ Hàn là cách học từ vựng rất tự nhiên và vui.

Nguồn

• The Korea Herald - Korea's webtoon industry surpasses W2T in market size
• Deadline - How Webtoons Are Becoming The Latest Korean Export With Global Impact
• Variety - Kakao Buys Radish Fiction App, Tapas Storytelling App
• Publishing Perspectives - Naver Completes Its Acquisition of Canada's Wattpad
• V&A - A brief history of webtoons
• Den of Geek - Best K-Dramas Based on Webtoons
• Kakao Entertainment Newsroom - Webtoon 101: What are webtoons?