Templestay - sống như một thiền sư trong một ngày

Hãy hình dung bạn thức dậy lúc ba giờ sáng trong một ngôi chùa nằm sâu giữa núi. Không điện thoại, không tin nhắn, chỉ có tiếng chuông mõ vọng trong sương lạnh và mùi gỗ thông. Bạn khoác lên người bộ đồ tu tập màu xám, bước chân trần trên sàn gỗ, và bắt đầu một ngày sống như một thiền sư. Đó là 템플스테이 - chương trình cho phép bất kỳ ai, kể cả người nước ngoài, trải nghiệm đời sống chốn thiền môn Hàn Quốc.

Trong một đất nước chạy nhanh đến chóng mặt như Hàn Quốc, 템플스테이 là một nốt lặng quý giá. Chương trình chính thức ra đời ngày 11/5/2002 tại chùa 직지사 (Trực Chỉ Tự) ở Gimcheon, ban đầu để có thêm nơi lưu trú và giới thiệu nếp sống truyền thống cho du khách quốc tế dịp World Cup. Nhưng rồi nó trở thành một trải nghiệm được cả người Hàn lẫn người nước ngoài tìm đến để tạm rời nhịp sống căng thẳng. Sau hơn hai mươi năm, đã có khoảng sáu triệu lượt người tham gia, trong đó hơn 410.000 người nước ngoài. Bạn không cần là Phật tử, không cần biết tiếng Hàn - chỉ cần một tâm thế cởi mở.

Templestay qua những con số

2002

năm chương trình templestay chính thức ra đời

6 triệu

lượt người tham gia trong hơn 20 năm

108

số lạy trong nghi thức 108배

7

số ngôi "sơn tự" được UNESCO ghi danh năm 2018

Templestay là gì, và vì sao nên thử?

Templestay không phải một tour du lịch, mà là một lời mời sống chậm. Trong một đến hai ngày, bạn ăn, ngủ, và sinh hoạt theo nhịp của nhà chùa: dậy sớm, ăn chay, giữ im lặng trong nhiều khoảnh khắc, và buông bỏ chiếc điện thoại. Các chương trình thường có hai dạng: dạng "trải nghiệm" với lịch trình hoạt động phong phú, và dạng "nghỉ ngơi" để bạn tự do tĩnh tâm.

Chương trình do Đoàn Văn hóa Phật giáo Hàn Quốc - cơ quan trực thuộc 조계종 (Tông Tào Khê, dòng Phật giáo lớn nhất Hàn Quốc) - điều hành từ năm 2004, hiện trải khắp hơn 130 ngôi chùa, trong đó khoảng 25 nơi có điều phối viên nói tiếng Anh. Điều khiến templestay đặc biệt là nó cho phép người ngoài bước vào một thế giới vốn rất kín đáo: bạn được ở trong khuôn viên chùa thật, trò chuyện với các nhà sư, tham gia những nghi thức mà bình thường chỉ người tu hành mới làm. Với người Việt học tiếng Hàn, đây còn là cách tuyệt vời để hiểu Phật giáo Hàn Quốc - một phần cốt lõi của văn hóa Hàn mà sách vở khó truyền tải hết.

108 lạy và thiền Seon: đối diện với chính mình

Hai nghi thức cốt lõi của templestay đều hướng vào bên trong. Đầu tiên là 108배 - nghi thức lạy 108 lần. Con số 108 trong Phật giáo tượng trưng cho 108 phiền não của con người; mỗi lần quỳ xuống và đứng lên là một lần buông bỏ một nỗi muộn phiền. Nghe đơn giản, nhưng 108 lạy liên tục là một thử thách thật sự cho cả thân và tâm - và khi hoàn thành, nhiều người òa khóc vì xúc động, cảm thấy nhẹ nhõm lạ thường.

Nghi thức thứ hai là 참선 - thiền Seon, dòng thiền đặc trưng của Phật giáo Hàn Quốc (gần với thiền Zen của Nhật và Thiền tông của Trung Hoa). Hàn Quốc gìn giữ truyền thống 간화선 (Khán Thoại Thiền) suốt nhiều thế kỷ. Bạn ngồi xếp bằng, lưng thẳng, mắt khép hờ, theo dõi hơi thở và để tâm trí lắng xuống. Trong vài phút đầu, đầu óc bạn sẽ ồn ào với đủ thứ lo toan; nhưng dần dần, sự tĩnh lặng len vào. Đó là khoảnh khắc bạn thật sự đối diện với chính mình.

“

Mỗi lần quỳ xuống là một lần buông bỏ. Đến lạy thứ một trăm lẻ tám, bạn nhẹ hơn rất nhiều so với khi bắt đầu.

Balwoogongyang: bữa cơm cũng là tu tập

Ở chùa, ngay cả ăn cơm cũng là một nghi thức. 발우공양 là cách dùng bữa truyền thống của nhà chùa, trong đó mỗi người có một bộ bát gỗ riêng. Bạn chỉ lấy đúng lượng thức ăn mình ăn hết, ăn trong im lặng và trọn vẹn chánh niệm, rồi cuối bữa tự rửa sạch bát ngay tại chỗ - thường bằng một miếng củ cải dùng để vét sạch từng hạt cơm, để không một mẩu thức ăn nào bị bỏ phí. Người ta nói 발우공양 gói trong nó tinh thần bình đẳng, sạch sẽ và tiết kiệm: tất cả cùng chia một mâm như nhau, không lãng phí một hạt.

Đồ ăn nhà chùa Hàn Quốc hoàn toàn chay, không dùng cả những gia vị nồng như tỏi và hành. Nghe có vẻ đạm bạc, nhưng ẩm thực chay nhà chùa lại tinh tế đến mức được giới đầu bếp khắp thế giới ngưỡng mộ - thanh, sạch, và tôn trọng nguyên bản của từng loại rau củ. Sau một bữa 발우공양, bạn sẽ nhìn một bát cơm bằng con mắt khác hẳn.

Đèn hoa sen, trà đạo và tiếng chuông sớm

Không phải mọi hoạt động templestay đều khắc khổ. Có những giờ phút rất dịu dàng và đẹp. Bạn có thể được ngồi pha trà cùng một nhà sư, vừa nhấp trà vừa trò chuyện về cuộc đời - những cuộc trò chuyện không vội vã ấy đôi khi đáng nhớ hơn bất cứ điều gì. Bạn cũng có thể tự tay làm một chiếc đèn hoa sen bằng giấy, biểu tượng của sự thanh khiết trong Phật giáo.

Buổi sáng ở chùa bắt đầu bằng nghi thức tụng kinh sớm 예불, khi trời còn chưa sáng. Tiếng chuông lớn ngân vang trong sương, tiếng mõ đều đặn, và những lời kinh trầm ấm tạo nên một bầu không khí khó tả. Dù bạn không hiểu lời kinh, chỉ riêng việc ngồi giữa âm thanh ấy lúc bình minh cũng đủ khiến lòng người lắng lại. Đây là lúc nhiều người cảm thấy templestay chạm đến mình sâu nhất.

Những ngôi chùa nên đến

Hàn Quốc có hàng trăm ngôi chùa mở chương trình templestay, nhưng vài nơi đặc biệt thân thiện với người nước ngoài. Ở Busan, chùa 범어사 nằm trên sườn núi Geumjeong, vừa cổ kính vừa dễ đi. Cũng gần đó là 골굴사 - ngôi chùa nổi tiếng với Sunmudo, một môn võ thuật thiền độc đáo mà bạn có thể học thử ngay trong templestay.

Với những ai muốn chiều sâu lịch sử, 해인사 là điểm đến trong mơ: ngôi chùa này lưu giữ 팔만대장경 - Bát Vạn Đại Tạng Kinh, bộ kinh Phật khắc trên hơn tám mươi nghìn mộc bản còn nguyên vẹn sau gần tám thế kỷ, được UNESCO ghi danh. Còn 월정사 ở vùng núi Odaesan lại quyến rũ bởi con đường rừng thông dẫn vào chùa, đẹp nao lòng vào mọi mùa.

Điều đáng tự hào là năm 2018, bảy ngôi 산사 - "sơn tự", tức những ngôi chùa cổ nằm trên núi của Hàn Quốc - đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Đó là Thông Độ Tự (통도사), Phù Thạch Tự (부석사), Phụng Đình Tự (봉정사), Pháp Trụ Tự (법주사), Ma Cốc Tự (마곡사), Tiên Nham Tự (선암사) và Đại Hưng Tự (대흥사), ghi nhận giá trị của một truyền thống tu hành đã sống động suốt hơn một nghìn năm. Đến với chúng qua templestay, bạn không chỉ tham quan một di sản, mà thật sự sống trong nó một ngày.

Học tiếng Hàn cùng bài này

• 템플스테이 — chương trình trải nghiệm ở chùa
• 참선 — thiền Seon, ngồi thiền
• 108배 — nghi thức lạy 108 lần
• 발우공양 — nghi thức dùng cơm nhà chùa
• 산사 — chùa cổ trên núi (sơn tự)
• 팔만대장경 — Bát Vạn Đại Tạng Kinh
• 스님 — nhà sư

Một ngày sống như thiền sư sẽ không biến bạn thành người khác - nhưng khi rời chùa, bước trở lại nhịp sống ồn ào, bạn sẽ mang theo một khoảng lặng nhỏ trong lòng, và đôi khi bấy nhiêu là đủ.

Nguồn

• The Korea Times - Templestay, glimpse of millennium-old history of Korean Buddhists' road to self-cultivation
• The Korea Herald - Cultural Corps of Korean Buddhism to promote temple food at foreign universities
• Official Korea Tourism Organization (VisitKorea) - Templestay
• UNESCO World Heritage Centre - Sansa, Buddhist Mountain Monasteries in Korea
• MDPI Religions - The Current Status and Challenges of Templestay Programs in Korean Buddhism
• Wikipedia - Templestay