Bên trong cỗ máy đào tạo idol K-pop

Khi bạn xem một nhóm nhạc K-pop biểu diễn - từng động tác trùng khớp đến từng centimet, giọng hát ổn định ngay cả khi đang nhảy hết sức - bạn đang chứng kiến kết quả của một quá trình tôi luyện khắc nghiệt mà ít người hình dung nổi. Người Hàn gọi những người đang trên hành trình ấy là 연습생 - thực tập sinh. Và phía sau ánh hào quang là cả một cỗ máy đào tạo vận hành không ngừng nghỉ.

K-pop không tự nhiên trở thành hiện tượng toàn cầu. Đằng sau nó là một hệ thống công nghiệp được xây dựng tỉ mỉ qua nhiều thập kỷ, nơi tài năng được phát hiện, mài giũa và định hình theo những tiêu chuẩn cực cao. Bài viết này sẽ đưa bạn vào bên trong cỗ máy ấy - để hiểu cả vẻ đẹp lẫn cái giá của nó.

Hệ thống đào tạo idol qua những con số

2 đến 4

số năm đào tạo trung bình của một thực tập sinh

10.000 : 1

tỉ lệ chọi ở các công ty lớn (SM, JYP, YG, HYBE)

7 năm

giới hạn tối đa cho hợp đồng độc quyền hiện nay

2009

năm vụ kiện TVXQ làm thay đổi luật hợp đồng

"연습생" - những năm tháng vô danh

Trong tiếng Hàn, 연습생 có nghĩa là "người đang luyện tập" - danh xưng dành cho những người trẻ được công ty giải trí tuyển vào để đào tạo thành thần tượng. Đây là giai đoạn dài nhất, lặng lẽ nhất, và cũng quyết định nhất trong sự nghiệp của một idol, dù gần như không ai ngoài cuộc nhìn thấy.

Một thực tập sinh điển hình bước vào hệ thống khi còn rất trẻ, có khi chỉ mới mười mấy tuổi. Họ trải qua trung bình từ hai đến bốn năm đào tạo, nhưng không hiếm trường hợp phải chờ đợi lâu hơn nhiều - có người luyện tập gần một thập kỷ trước khi được ra mắt, và cũng có người không bao giờ có cơ hội đó. Tỉ lệ cạnh tranh khắc nghiệt đến mức khó tin: ở các công ty lớn, có khi cả vạn người thử giọng mới chọn được một thực tập sinh.

Người trẻ chấp nhận đánh đổi tuổi học trò, thời gian bên gia đình và cả sự ổn định để theo đuổi một giấc mơ không có gì bảo đảm. Chính sự bấp bênh ấy khiến mỗi thực tập sinh ra mắt thành công đều là kết quả của nỗ lực phi thường.

Một ngày trong "lò luyện"

Cuộc sống của một 연습생 được lấp đầy bởi lịch trình dày đặc. Một ngày tiêu biểu thường bắt đầu từ sáng và kéo dài đến tận khuya, xoay quanh bốn trụ cột: thanh nhạc, vũ đạo, ngoại ngữ và kỹ năng ứng xử trước truyền thông.

Về thanh nhạc (노래), thực tập sinh học cách kiểm soát hơi thở, mở rộng âm vực và giữ ổn định giọng hát ngay cả khi vận động mạnh. Về vũ đạo (춤), họ tập đi tập lại từng động tác cho đến khi cả nhóm đồng đều như một. Nhiều công ty còn dạy ngoại ngữ - nhất là tiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Trung - để chuẩn bị cho thị trường quốc tế.

Một phần ít được nhắc tới nhưng rất quan trọng là rèn luyện thái độ và ứng xử. Thực tập sinh được dạy cách trả lời phỏng vấn, giữ hình ảnh, ứng xử với người hâm mộ và truyền thông. Định kỳ, họ phải tham gia các buổi đánh giá nội bộ, nơi thành tích quyết định ai được tiến gần hơn đến ngày ra mắt - và ai bị bỏ lại.

“

Ánh hào quang trên sân khấu chỉ kéo dài vài phút. Nhưng những năm tháng đổ mồ hôi trong phòng tập gương thì không ai nhìn thấy.

Các "ông lớn" và cách họ vận hành

Hệ thống đào tạo idol gắn liền với một số tập đoàn giải trí lớn. Trong nhiều năm, ngành công nghiệp được dẫn dắt bởi bộ ba quen thuộc: SM, JYP và YG. Gần đây, HYBE - tập đoàn đứng sau BTS - vươn lên thành một thế lực hàng đầu. Mỗi công ty có triết lý và phong cách đào tạo riêng, tạo nên dấu ấn âm nhạc đặc trưng cho các nhóm nhạc của mình.

Hành trình thường bắt đầu bằng các buổi thử giọng (오디션) tổ chức trong nước và quốc tế, nơi hàng nghìn ứng viên cạnh tranh cho một số ít suất. Người được chọn sẽ ký hợp đồng đào tạo và bước vào hệ thống. Từ đó, công ty đầu tư rất lớn vào việc nuôi dưỡng họ - chi phí có thể lên đến những con số khổng lồ trải dài nhiều năm.

Đầu tư lớn đi kèm kỳ vọng lớn. Đây là lý do tiêu chuẩn đào tạo được đẩy lên rất cao, và cũng là gốc rễ của không ít vấn đề mà hệ thống này từng đối mặt.

Show sống còn và canh bạc ra mắt

Một hiện tượng đặc biệt của ngành là các chương trình "sống còn" - nơi thực tập sinh từ nhiều công ty cùng tranh tài trên sóng truyền hình, và khán giả bình chọn ra những người được ra mắt. Loạt chương trình Produce 101 của đài Mnet là ví dụ nổi tiếng nhất: ra mắt đầu năm 2016 với 101 thực tập sinh nữ tranh 11 suất, chương trình đã khai sinh ra hàng loạt nhóm nhạc đình đám như I.O.I, Wanna One hay IZ*ONE - tất cả chỉ qua lá phiếu của người xem.

Những chương trình này biến quá trình đào tạo vốn kín đáo thành một cuộc đua công khai, đầy kịch tính và cảm xúc. Khán giả được chứng kiến nỗ lực, nước mắt và cả những khoảnh khắc vỡ òa của các thực tập sinh. Nhưng mặt khác, chúng cũng phơi bày áp lực khủng khiếp: chỉ một thứ hạng thấp có thể chấm dứt giấc mơ nhiều năm.

Điều quan trọng cần nhớ là ra mắt không bao giờ được bảo đảm. Một thực tập sinh có thể luyện tập nhiều năm rồi vẫn không được chọn vào nhóm nào. Chính sự khắc nghiệt này khiến những ai vượt qua được đều mang trong mình một bản lĩnh đáng nể.

Mặt trái: áp lực và "hợp đồng nô lệ"

Đằng sau những thành tựu lấp lánh, hệ thống đào tạo idol cũng có mặt tối của nó. Áp lực tâm lý là điều được nhắc đến nhiều nhất: lịch tập dày, kỳ vọng cao, sự cạnh tranh không khoan nhượng và nỗi lo bị đào thải có thể đè nặng lên những người còn rất trẻ.

Một vấn đề từng gây tranh cãi lớn là các hợp đồng quá dài và bất lợi, mà báo chí gọi là "hợp đồng nô lệ" (노예 계약). Bước ngoặt đến vào năm 2009, khi ba thành viên nhóm TVXQ khởi kiện công ty quản lý vì bản hợp đồng kéo dài tới 13 năm với những điều khoản thiếu công bằng - họ gần như không được chia lợi nhuận. Tháng 10 năm đó, tòa án Seoul ra phán quyết tạm đình chỉ một phần hợp đồng, khẳng định các điều khoản đã vượt quá giới hạn hợp lý của một quan hệ kinh doanh.

Kết quả là Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc (공정거래위원회) ban hành mẫu hợp đồng chuẩn, giới hạn thời hạn hợp đồng tối đa là 7 năm, thay cho mức 13 năm trước đó, đồng thời quy định rõ chu kỳ thanh toán và cấm các điều khoản phạt bất công. Đây là một cải cách quan trọng, giúp bảo vệ quyền lợi của các nghệ sĩ trẻ tốt hơn. Ngày nay, ngành công nghiệp vẫn đang tiếp tục hoàn thiện, cân bằng giữa tham vọng toàn cầu và trách nhiệm với chính những con người làm nên nó.

Học tiếng Hàn cùng bài này

• 연습생 — thực tập sinh
• 오디션 — buổi thử giọng, tuyển chọn
• 데뷔 — ra mắt, debut
• 춤 — điệu nhảy, vũ đạo
• 노래 — bài hát, ca hát
• 계약 — hợp đồng
• 무대 — sân khấu

Lần tới khi bạn xem một sân khấu K-pop hoàn hảo, hãy nhớ đến những năm tháng lặng lẽ phía sau nó - và nếu bạn đang học tiếng Hàn, biết đâu chính sự kiên trì ấy cũng là điều bạn cần trên hành trình của riêng mình.

Nguồn

• The Korea Times - K-pop stars punished by unfair contracts
• Seoul Economic Daily - NewJeans Dispute Signals New Era in K-Pop Contract Evolution
• KcontentHub - K-pop Trainee Years: How Long Do Idols Really Train Before Debut?
• KcontentHub - K-pop Production System: The Complete Trainee-to-Debut Journey Guide
• The ISK Times - Slave Contracts: the Dark Side of the K-pop Industry
• The Korea Playbook - How to Become a K-pop Trainee: Audition Guide
• Wikipedia - Produce 101