Cố đô Gyeongju - ngàn năm và những ngôi mộ vua

Có một thành phố ở Hàn Quốc mà người ta gọi là "bảo tàng không có mái che". Ở đó, những ngôi mộ vua khổng lồ phủ cỏ xanh nằm ngay bên cạnh quán cà phê, đài quan sát thiên văn xây từ thế kỷ thứ 7 vẫn đứng nguyên vẹn giữa cánh đồng, và mỗi bước chân bạn đặt xuống đều có thể đang giẫm lên một lớp lịch sử ngàn năm. Đó là Gyeongju (경주) - cố đô của vương quốc Silla.

Trong gần một nghìn năm, từ thế kỷ thứ 1 trước Công nguyên đến thế kỷ thứ 10, Gyeongju là kinh đô của vương quốc Silla (신라) - vương triều đã thống nhất bán đảo Triều Tiên lần đầu tiên trong lịch sử. Vào thời hoàng kim ở thế kỷ thứ 9, sử liệu chép rằng kinh đô có tới gần một triệu dân, một trong những đô thị lớn và rực rỡ nhất thế giới đương thời. Hôm nay, dù triều đại đã lùi vào dĩ vãng, cả thành phố vẫn là một không gian khảo cổ sống động đến mức năm 2000, UNESCO đã ghi danh Khu Di tích Lịch sử Gyeongju (경주역사유적지구) vào Danh sách Di sản Thế giới - bên cạnh chùa Bulguksa và động Seokguram vốn đã được công nhận từ trước.

Gyeongju qua những con số

~1.000

số năm Gyeongju là kinh đô của Silla

992

năm vương quốc Silla cai trị (57 TCN - 935)

7

thế kỷ tuổi của đài thiên văn Cheomseongdae

23

số lăng mộ trong khu di tích Daereungwon

Bulguksa - ngôi chùa của trí tuệ và giác ngộ

Điểm đến nổi tiếng nhất Gyeongju là chùa Bulguksa (불국사) - "chùa Phật Quốc", một kiệt tác của nghệ thuật kiến trúc Phật giáo thời Silla. Được xây dựng vào thế kỷ thứ 8 trên sườn núi Tohamsan, ngôi chùa là sự kết hợp tinh tế giữa gỗ và đá, giữa bàn tay con người và thiên nhiên. Hai cây cầu đá cổ dẫn lên chính điện, và trong sân chùa là hai bảo tháp đá nổi tiếng - Seokgatap và Dabotap - những kiệt tác điêu khắc đá còn nguyên vẹn sau hơn một nghìn ba trăm năm.

Cách chùa không xa, ẩn mình trên đỉnh núi, là động Seokguram (석굴암) - một hang đá nhân tạo trong đó đặt pho tượng Phật bằng đá granit tuyệt mỹ, hướng mặt ra biển Đông để đón ánh bình minh. Cả Bulguksa và Seokguram cùng được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới ngay từ năm 1995 - di sản thế giới đầu tiên của Hàn Quốc - và được xem là đỉnh cao của nghệ thuật Phật giáo Đông Á.

Daereungwon - thành phố của những người đã khuất

Điều khiến Gyeongju khác biệt với mọi thành phố khác là những ngôi mộ. Khắp thành phố, bạn sẽ bắt gặp những gò đất tròn khổng lồ phủ cỏ xanh mướt - đó không phải đồi tự nhiên, mà là lăng mộ hoàng gia của các vua và quý tộc Silla. Tập trung nhất là khu Daereungwon (대릉원), một quần thể hơn hai mươi ngôi mộ cổ nằm ngay giữa lòng phố, tạo nên một khung cảnh siêu thực: người sống đi dạo giữa những ngôi mộ ngàn năm tuổi.

Một trong những lăng mộ ở đây - 천마총, "Thiên Mã Trủng" - được khai quật năm 1973, để lộ một kho báu khảo cổ với hơn một trăm bốn mươi hiện vật: chiếc vương miện vàng được xem là lớn và tinh xảo bậc nhất từng tìm thấy ở Hàn Quốc, đồ trang sức, cùng bức tranh vẽ một con thiên mã trên miếng chắn yên ngựa bằng vỏ cây bạch dương đã đặt tên cho ngôi mộ. Đây cũng là ngôi mộ duy nhất trong Daereungwon mở cửa cho du khách bước vào, để tận mắt thấy cấu trúc của một ngôi mộ hoàng gia Silla và những hiện vật quý giá bên trong.

“

Ở Gyeongju, quá khứ không nằm sau lớp kính bảo tàng - nó nằm ngay dưới chân bạn, phủ cỏ xanh, dưới bầu trời rộng mở.

Cheomseongdae - đài thiên văn cổ nhất Đông Á

Giữa một cánh đồng ở Gyeongju, có một tòa tháp đá nhỏ hình cái chai đứng lặng lẽ đã mười bốn thế kỷ. Đó là Cheomseongdae (첨성대) - đài quan sát thiên văn được xem là cổ nhất còn tồn tại ở Đông Á, xây dựng vào thế kỷ thứ 7 dưới triều nữ hoàng Seondeok. Người Silla đã dùng nó để quan sát bầu trời, theo dõi các vì sao và mùa màng.

Điều kỳ diệu là công trình này được thiết kế đầy ẩn ý: tương truyền nó gồm 362 viên đá, tượng trưng cho số ngày trong năm âm lịch; các tầng và cửa sổ cũng mang ý nghĩa thiên văn. Đứng trước Cheomseongdae, bạn không khỏi thán phục trước trí tuệ của những con người sống cách đây hơn một nghìn ba trăm năm.

Donggung và Wolji - cung điện soi bóng nước

Khi màn đêm buông xuống, hãy đến cung Donggung và ao Wolji (동궁과 월지) - còn được gọi bằng tên cũ Anapji. Đây từng là cung điện phụ và khu vườn hoàng gia của Silla, nơi tổ chức yến tiệc và nghênh tiếp khách quý. Ngày nay, những điện đài được phục dựng cùng mặt ao tĩnh lặng tạo nên khung cảnh đẹp nhất Gyeongju về đêm: ánh đèn vàng từ các điện thờ soi bóng xuống nước, đối xứng hoàn hảo, tĩnh lặng và huyền ảo.

Khi khai quật lòng ao, các nhà khảo cổ đã tìm thấy hàng chục nghìn hiện vật - từ đồ gốm, ngói, đến những món đồ chơi và vật dụng đời thường - cho thấy đời sống xa hoa và tinh tế của hoàng cung Silla năm xưa.

Núi Namsan - ngọn núi của tín ngưỡng

Phía nam thành phố là núi Namsan (남산) - một ngọn núi không cao nhưng được người Silla xem là thiêng liêng đến mức cả ngọn núi trở thành một bảo tàng Phật giáo ngoài trời. Trên các sườn núi, dọc các lối mòn, rải rác hàng trăm di tích: tượng Phật khắc vào vách đá, bảo tháp đá, nền chùa cổ và các bệ thờ. Đi bộ lên Namsan là một hành trình vừa khám phá thiên nhiên vừa trở về với tâm linh ngàn năm.

Chính sự hòa quyện giữa di sản và cảnh sắc đã làm nên linh hồn của Gyeongju. Không có hàng rào kính, không có bảng cấm sờ - chỉ có lịch sử nằm phơi mình dưới trời xanh, để bạn tự mình bước vào và cảm nhận.

Học tiếng Hàn cùng bài này

• 경주 — thành phố Gyeongju
• 신라 — vương quốc Silla
• 불국사 — chùa Bulguksa
• 석굴암 — động Seokguram
• 첨성대 — đài thiên văn Cheomseongdae
• 왕릉 — lăng mộ vua
• 역사 — lịch sử

Người ta nói rằng đến Gyeongju là đi ngược dòng thời gian một nghìn năm. Khi bạn gọi tên một ngôi chùa hay một đài thiên văn bằng tiếng Hàn, cố đô của vương quốc Silla sẽ kể cho bạn nghe câu chuyện của nó.

Nguồn

• UNESCO World Heritage - Gyeongju Historic Areas
• UNESCO World Heritage - Seokguram Grotto and Bulguksa Temple
• VisitKorea (Tổng cục Du lịch Hàn Quốc) - Gyeongju Historic Area
• The Korea Herald - UNESCO World Heritage in Gyeongju
• World History Encyclopedia - Gyeongju
• World History Encyclopedia - Cheonmachong
• VisitKorea - Donggung Palace and Wolji Pond
• Wikipedia - Cheomseongdae