Bong Joon-ho - người kể chuyện Hàn Quốc cho cả thế giới

Có những đạo diễn dựng nên giấc mơ đẹp, và có những đạo diễn buộc ta nhìn thẳng vào hiện thực. Bong Joon-ho (봉준호) thuộc nhóm thứ hai - nhưng ông làm điều đó duyên dáng đến mức bạn vừa cười, vừa rùng mình, rồi ngồi lặng rất lâu sau khi đèn rạp bật sáng. Hai mươi năm trước, ít ai ngoài Hàn Quốc biết tên ông. Giờ đây, ông là một trong những người kể chuyện được kính trọng nhất thế giới.

Câu chuyện của Bong Joon-ho (봉준호) không phải là chuyện thần kỳ một sớm một chiều. Đó là hành trình của một người làm phim kiên định với giọng nói riêng - phê phán xã hội, pha trộn thể loại, không ngại đặt khán giả vào thế khó xử - và cuối cùng được cả thế giới lắng nghe. Đây là chân dung người đứng sau những thước phim ấy.

Bong Joon-ho qua những con số

1969

năm ông sinh ra tại Daegu (대구)

13 triệu

số vé "Quái vật sông Hàn" bán ra, kỷ lục phòng vé Hàn một thời

2019

"Ký sinh trùng" đoạt Cành Cọ Vàng tại Cannes

4

số giải Oscar "Ký sinh trùng" thắng trong một đêm

Một giọng nói riêng giữa làng phim

Bong Joon-ho (봉준호) sinh năm 1969 tại Daegu (대구), lớn lên trong thời kỳ điện ảnh Hàn Quốc còn chật vật tìm chỗ đứng. Ông học xã hội học tại Đại học Yonsei (연세대학교) trước khi theo học Học viện Điện ảnh Hàn Quốc (한국영화아카데미), và dấu vết của nền tảng xã hội học ấy hiện rõ trong từng tác phẩm: ông luôn nhìn con người trong mối liên hệ với giai cấp, với guồng máy xã hội, với những bất công âm thầm.

Điều khiến 감독 (đạo diễn) này khác biệt là cách ông từ chối bị xếp vào một thể loại. Một bộ phim của ông có thể vừa là trinh thám, vừa là hài đen, vừa là bi kịch gia đình - tất cả trong cùng một mạch kể. Khán giả không bao giờ thật sự đoán được bước tiếp theo, và chính sự khó lường ấy đã trở thành thương hiệu của ông.

“

Tôi luôn muốn người xem rời rạp với một câu hỏi, chứ không phải một câu trả lời gọn gàng.

Những bộ phim làm nên tên tuổi

Hành trình của Bong Joon-ho (봉준호) có thể đọc qua chính những bộ phim của ông. Ký ức kẻ sát nhân (살인의 추억, 2003) - phim trinh thám dựa trên vụ thảm án hàng loạt có thật ở Hwaseong (화성) những năm 1986-1991 - đưa ông từ một đạo diễn trẻ trở thành cái tên được giới phê bình chú ý. (Hung thủ ngoài đời chỉ được xác định năm 2019 nhờ ADN, khiến cảnh kết phim càng thêm ám ảnh.) Tiếp đó là Quái vật sông Hàn (괴물, 2006), bộ phim quái vật lồng ghép phê phán xã hội bán hơn 13 triệu vé và lập kỷ lục phòng vé Hàn Quốc thời bấy giờ.

Ông tiếp tục mở rộng biên độ với Mother (마더, 2009), một bi kịch về tình mẫu tử nhuốm màu u tối, rồi bước ra sân khấu quốc tế qua Snowpiercer (설국열차, 2013) và Okja (2017) - hai tác phẩm nói tiếng Anh với dàn diễn viên đa quốc gia. Năm 2019, Ký sinh trùng (기생충) đưa ông lên đỉnh cao. Gần đây nhất, Mickey 17 (2025) - phim khoa học viễn tưởng đầu tay sau "Ký sinh trùng", do Robert Pattinson đóng chính và ra mắt tại Liên hoan phim Berlin - cho thấy ông vẫn không ngừng thử nghiệm.

Hành trình làm phim của Bong Joon-ho

• 2003

  Ký ức kẻ sát nhân

  Phim trinh thám dựa trên vụ án Hwaseong có thật.

• 2006

  Quái vật sông Hàn

  Bom tấn quái vật bán hơn 13 triệu vé, kỷ lục một thời.

• 2013

  Snowpiercer

  Bước ra sân khấu quốc tế với phim nói tiếng Anh.

• 2019

  Ký sinh trùng

  Cành Cọ Vàng và bốn giải Oscar.

• 2025

  Mickey 17

  Khoa học viễn tưởng với Robert Pattinson, ra mắt tại Berlin.

Người bạn diễn ăn ý: Song Kang-ho

Không thể nói về Bong Joon-ho (봉준호) mà bỏ qua người bạn diễn thân thiết: diễn viên Song Kang-ho (송강호). Hai người đã cộng tác qua bốn phim - Ký ức kẻ sát nhân, Quái vật sông Hàn, Snowpiercer và Ký sinh trùng. Song Kang-ho (송강호) là một trong những 배우 (diễn viên) được kính trọng nhất Hàn Quốc, nổi tiếng với khả năng chuyển từ hài hước sang bi thương chỉ trong một ánh mắt.

Mối quan hệ giữa đạo diễn và diễn viên này gợi nhớ những cặp đôi huyền thoại của điện ảnh thế giới - nơi sự tin tưởng lâu năm cho phép cả hai dám liều lĩnh hơn. Bong viết nhân vật, còn Song thổi vào đó hơi thở của một con người thật, với tất cả mâu thuẫn và yếu đuối. Chính sự ăn ý ấy là một phần làm nên sức nặng cảm xúc trong phim của Bong.

Vì sao thế giới lắng nghe

Điều đặc biệt ở Bong Joon-ho (봉준호) là ông kể những câu chuyện rất Hàn Quốc nhưng lại chạm tới nỗi lo chung của cả thời đại. Khoảng cách giàu nghèo, sự bất an của tầng lớp lao động, cảm giác bị mắc kẹt ở dưới đáy - đó là những điều khán giả ở Mỹ, Nhật, châu Âu hay Việt Nam đều nhận ra trong chính cuộc sống của mình.

Ông không bao giờ lên giọng dạy đời, cũng không chia thế giới thành kẻ tốt người xấu rạch ròi. Nhân vật của ông luôn có lý do, luôn đáng thương theo cách riêng. Chính sự không phán xét ấy khiến phim của ông vượt qua biên giới ngôn ngữ. Với khán giả Việt vốn quen xem phim Hàn có phụ đề, "rào cản" ấy lại càng mỏng.

Di sản và cánh cửa ông mở ra

Khi Ký sinh trùng (기생충) đoạt giải Phim hay nhất tại Oscar lần thứ 92 (đầu năm 2020), nó không chỉ là chiến thắng của một bộ phim, mà của cả một nền điện ảnh. Lần đầu tiên một phim nói tiếng nước ngoài đứng trên đỉnh cao nhất của Hollywood - và người đứng sau nó là một đạo diễn Hàn Quốc kiên định với giọng nói riêng suốt hai thập kỷ.

Cú nổ ấy mở toang cánh cửa cho điện ảnh và 드라마 (phim truyền hình) Hàn ra thế giới. Sau Bong Joon-ho (봉준호), khán giả quốc tế nhìn phim Hàn bằng con mắt khác: không còn là "phim nước ngoài", mà là chuẩn mực mới của nghệ thuật kể chuyện. Và điều đẹp nhất là ông làm được điều đó mà không cần thay đổi mình - ông chỉ tiếp tục kể những câu chuyện ông tin tưởng, theo cách ông muốn.

“

Một câu chuyện đủ chân thật sẽ không cần phụ đề để chạm tới trái tim người xa lạ.

Học tiếng Hàn cùng bài này

• 감독 — đạo diễn
• 배우 — diễn viên
• 영화 — phim điện ảnh
• 드라마 — phim truyền hình
• 계급 — giai cấp
• 이야기 — câu chuyện
• 상 — giải thưởng

Lần tới khi xem một bộ phim của Bong Joon-ho, thử để ý xem ông đặt câu hỏi gì cho bạn ở cảnh cuối - và biết đâu bạn sẽ muốn nghe câu thoại gốc bằng chính tiếng Hàn.

Nguồn

• Britannica - Bong Joon-Ho: Biography, Movies & Awards
• Korea.net - Overview of Bong Joon-ho's box office hits
• Variety - Bong Joon Ho's 'Mickey 17' Set for 2025 Release
• Variety - 'Mickey 17' Set for Berlin Film Festival Premiere
• The Hollywood Reporter - Bong Joon Ho's 'Mickey 17' Lands New April 2025 Release Date
• IndieWire - The Killer Who Inspired 'Memories of Murder' Is Surprised He Wasn't Caught Sooner
• Korean Film Council (KOFIC) - BONG Joon-ho
• Wikipedia - The Host (2006 film))